शिलाई मशीनमध्ये दोरा तुटणे कसे टाळावे?

शिवणकाम करताना दोरा तुटणे ही एक सामान्य पण अत्यंत वैताग आणणारी समस्या आहे. यामुळे केवळ कामाचा वेग मंदावत नाही, तर शिवणीचा दर्जाही बिघडतो आणि कधीकधी कापडही खराब होऊ शकते. मात्र, ही समस्या सोडवणे फारसे कठीण नाही. दोरा तुटणे टाळण्यासाठी तुम्ही कोणत्या सोप्या पायऱ्या उचलू शकता, याचे मार्गदर्शन खाली दिले आहे:

१. नेहमी चांगल्या दर्जाचा दोरा वापरा

कमी दर्जाच्या दोऱ्याचे तंतू कमकुवत असतात आणि त्याची जाडी सगळीकडे सारखी नसते, ज्यामुळे दोरा वारंवार तुटतो. तसेच, अशा दोऱ्यामुळे सुईच्या प्लेटजवळ खूप धूळ आणि कचरा (lint) जमा होतो. त्यामुळे, दर्जेदार दोरा खरेदी करण्यासाठी थोडे जास्त पैसे खर्च करताना संकोच करू नका. ते जास्तीचे पैसे तुम्हाला भविष्यातील त्रासापासून वाचवतील.

२. दोरा आणि सुईचा आकार योग्य असावा

तुमच्या दोऱ्याचा प्रकार आणि सुईचा आकार एकमेकांशी जुळणारा असावा. उदाहरणार्थ, बारीक सुईसाठी पातळ दोरा आणि जाड सुईसाठी जाड दोरा वापरावा. जर हे दोन्ही एकमेकांशी जुळले नाहीत, तर घर्षण निर्माण होऊन दोरा तुटतो.

३. सुई नियमितपणे बदला

सुईचा आकार जुळवणे जेवढे महत्त्वाचे आहे, तेवढेच सुई नियमितपणे बदलणेही गरजेचे आहे. साधारणपणे ८-९ तास शिवणकाम केल्यानंतर सुई बदलावी. सततच्या वापरामुळे सुई बोथट किंवा खराब होते, ज्यामुळे दोरा अडकून तुटू शकतो.

४. ‘टेन्शन’ सेटिंग तपासा

जर दोरा वारंवार तुटत असेल, तर त्याचा अर्थ मशिनचे ‘थ्रेड टेन्शन’ (tension setting) खूप जास्त घट्ट असू शकते. डायल फिरवून तो एक किंवा दोन नंबरने कमी करा. तसेच, मशिनमध्ये दोरा ओवताना ‘प्रेशर फूट’ (presser foot) वर उचलून ठेवा, जेणेकरून दोरा व्यवस्थित पकडला जाईल.

५. मशिनमध्ये दोरा योग्य प्रकारे ओवा

मशिनमध्ये दोरा अचूक मार्गाने ओवला तर दोरा तुटण्याचे प्रमाण खूप कमी होते. मशिनच्या मॅन्युअलमध्ये दिलेल्या पायऱ्यांनुसारच दोरा ओवा. शंका असल्यास, दोरा आणि बॉबिन पुन्हा काढून व्यवस्थित ओवा.

६. बॉबिन केस (Bobbin Case) तपासा

जर वरचा दोरा व्यवस्थित असेल पण खालचा दोरा तुटत असेल, तर बॉबिन केस तपासा. बॉबिनवर दोरा व्यवस्थित गुंडाळला गेला आहे का आणि तो प्रमाणाबाहेर जास्त भरला नाहीये ना, याची खात्री करा. बॉबिनची जागा नियमित स्वच्छ ठेवा, कारण तिथल्या धुळीमुळेही अडथळा येऊ शकतो.

७. मशिनची नियमित स्वच्छता आणि ऑयलिंग करा

मशिनमध्ये साचलेली धूळ आणि कचरा हे दोरा तुटण्याचे मोठे कारण असू शकते. त्यामुळे मशिनच्या मुख्य भागांची स्वच्छता आणि ऑयलिंग करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर तुम्ही रोज ८-९ तास काम करत असाल, तर आठवड्यातून किमान दोनदा मशिनला तेल द्या.

नीडल प्लेट काढून आतील भाग, फीड डॉग आणि थ्रेड प्लेट स्वच्छ करा.

स्वच्छतेसाठी छोटा आणि मऊ ब्रश वापरा.

स्वच्छतेनंतर महत्त्वाच्या भागांत २-३ थेंब तेल टाका. (मशिनला तेल कसे द्यावे, यासाठी सोबत दिलेले माहिती पुस्तक वाचा).

निष्कर्ष:

दोरा वारंवार तुटल्यामुळे कामात अडथळा येतो आणि शिवणकामाचा दर्जा ढासळतो. परंतु, वरील सोप्या टिप्स पाळल्यास तुमची ही समस्या दूर होईल आणि तुमचे शिवणकाम विनाअडथळा आणि उत्तम होईल.